Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) yayımladığı son rapor, küresel ortalama yaşam süresinin 2023 yılında 73,3 yıla ulaştığını ortaya koydu. Bu rakam, COVID-19 pandemisinin etkileriyle düşüş yaşayan yaşam süresinin, 2019'daki 73,4 yıllık seviyesine geri dönmeye başladığını gösteriyor. Raporda, küresel sağlık ortamındaki gelişmelerin insanları daha uzun yaşattığına dikkat çekilirken, pandeminin getirdiği aksaklıkların ardından toparlanma sürecinin belirginleştiği vurgulandı.
Sağlıklı Yaşam Beklentisi ve Değişen Hastalık Yükü
Ortalama yaşam süresindeki iyileşmeye rağmen, sağlıklı yaşam beklentisi daha yavaş bir toparlanma sergiledi. 2023'te sağlıklı yaşam beklentisi 62,8 yıla ulaşarak, 2019 seviyesinin 0,4 yıl gerisinde kaldı. Rapor, bulaşıcı olmayan hastalıkların (BOH) ölüm nedenleri arasındaki payının giderek arttığını ve diyabet, demans, ruh sağlığı sorunları ile madde kullanım bozuklukları gibi durumların küresel hastalık yükünü değiştirdiğini vurguluyor. 2023'te ölümlerin %74'ünün BOH'tan kaynaklanması, bu eğilimin ciddiyetini gözler önüne seriyor. Bu oran, 2000 yılında %58 seviyesindeydi. Rapor, dünyanın önde gelen 10 ölüm nedeninden neredeyse 8'inin BOH'tan kaynaklandığını da hatırlatıyor.
"Daha uzun yaşamak, halk sağlığının en büyük başarılarından biridir. Bir sonraki zorluk, bu ilave yılların sağlıklı bir şekilde geçirilmesini sağlamak ve sağlık sistemlerinin nüfusun değişen ihtiyaçlarına yanıt verebilecek şekilde donatılmasını güvence altına almaktır."
Küresel Epidemiyolojik Geçişin Yeni Adımları
Bulaşıcı olmayan hastalıklardaki artış eğilimi, tüm gelir seviyelerindeki ülkelerde daha belirgin hale geliyor. Raporda, 2023'te ilk kez düşük gelirli ülkelerde bulaşıcı hastalıkların toplam ölümlerin yarısından daha azını oluşturmasının, küresel epidemiyolojik geçişte önemli bir adım olduğu belirtiliyor. Bu durum, sağlık sistemlerinin ve halk sağlığı politikalarının, değişen sağlık tehditlerine karşı daha etkin stratejiler geliştirmesi gerektiğini gösteriyor.
- Küresel ortalama yaşam süresi 2023'te 73,3 yıla yükseldi.
- Sağlıklı yaşam beklentisi 2023'te 62,8 yıla ulaşarak pandemi öncesi seviyenin gerisinde kaldı.
- Ölümlerde bulaşıcı olmayan hastalıkların payı giderek artıyor; 2023'te %74'e ulaştı.
- Düşük gelirli ülkelerde bulaşıcı hastalıkların ölüm oranındaki düşüş, küresel geçişin bir göstergesi.
Geleceğe Yönelik Değerlendirmeler
DSÖ Veri, Dijital Sağlık, Analitik ve Yapay Zeka Departmanı Direktörü Alain Labrique'in de belirttiği gibi, halk sağlığının temel başarılarından biri olan yaşam süresinin uzaması, yeni zorlukları da beraberinde getiriyor. Bu zorluklar arasında, uzayan ömrün sağlıklı bir şekilde sürdürülmesinin sağlanması ve sağlık sistemlerinin değişen nüfus ihtiyaçlarına uyum sağlaması yer alıyor. Bu gelişmeler, gelecekteki halk sağlığı stratejilerinin belirlenmesinde kritik rol oynayacak.