Dünyanın dört bir yanından 146 araştırmacının imza attığı ve 30'dan fazla ülkeden 100'den fazla kurumu kapsayan kapsamlı bir rapor, iklim değişikliğinin boyutunu ve insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne serdi. Rapor, aşırı sıcaklıkların ve kuraklığın, küresel ölçekte hayati bir tehdit oluşturarak bir "küresel sağlık acil durumu" ilan edilmesini gerektirdiğini vurguluyor.
Sıcaklıkların Ölümcül Etkisi ve Ekonomik Kayıplar
Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girdiği 2016 yılından 2023 yılına kadar olan dönemde, her yıl ortalama 540 bin kişinin sıcaklıkla ilişkili nedenlerle hayatını kaybettiği belirlendi. Bu trajik ölümlerin yaklaşık yüzde 68'inin doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığına dikkat çekildi. Sadece 2023 yılında sıcaklıklar 710 bin ölüme neden olurken, bu ölümlerin yüzde 71'inden fazlası iklim kriziyle ilişkilendirildi. Bu rakam, sıtma ve HIV gibi hastalıkların yol açtığı ölümleri geride bırakarak tehlikenin boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor. 2016-2023 döneminde ise iklim değişikliğine bağlanabilecek ölümlerin toplamda yaklaşık 3 milyona ulaştığı kaydedildi. İklim krizinin sadece insan sağlığına değil, küresel ekonomiye de büyük darbe vurduğu belirtildi. Artan sıcaklıklar ve buna bağlı olarak düşen iş verimliliği nedeniyle, 2025 yılında dünyanın potansiyel gelirinden 1 trilyon dolardan fazla kayıp yaşanacağı ve bunun, bu sınırın aşıldığı art arda üçüncü yıl olacağı bildirildi.
"Bu rapor, iklim değişikliğinin artık soyut bir tehlike olmadığını, milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyen acil bir kriz olduğunu kanıtlıyor. Hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların acilen harekete geçmesi gerekiyor."
Kuraklığın Yaygınlaşması ve Temiz Enerjideki İlerlemeler
Rapor, aşırı kuraklığın etkilediği toprak oranının 2016-2025 döneminde önceki on yıla göre yaklaşık yüzde 700 oranında hızlandığını ortaya koyuyor. 2025 yılında dünya topraklarının yarısından fazlasının en az bir ay boyunca aşırı kuraklıkla mücadele etmek zorunda kalacağı öngörülüyor. Ancak raporda, olumlu gelişmelere de yer verildi. Buna göre, 2025 yılında küresel temiz enerji yatırımları yüzde 7'den fazla artarak 2,1 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, fosil yakıt yatırımlarının yüzde 82'sini geride bıraktı. Yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payının artması, daha temiz hava sayesinde her yıl yüz binlerce insanın hayatının kurtarılmasına olanak sağladı. Buna rağmen, fosil yakıtların küresel enerji arzının yüzde 80'inden fazlasını oluşturmaya devam ettiği ve hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne yol açtığı vurgulandı.
- Sıcaklıklarla ilişkili ölümlerin her geçen yıl artması ve iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantısının güçlenmesi.
- Küresel ekonominin, düşen iş verimliliği nedeniyle trilyonlarca dolarlık gelir kaybı yaşaması.
- Aşırı kuraklığın tarım alanlarını ve su kaynaklarını tehdit ederek küresel gıda güvenliğini riske atması.
Geleceğe Yönelik Çağrılar ve Çözüm Önerileri
Araştırmacılar, iklim değişikliğinin artık resmi olarak bir "küresel sağlık acil durumu" olarak tanınması gerektiğini savunuyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler'in (BM) küresel bir yanıt koordine etmesi, insan sağlığının tüm iklim kararlarının merkezine yerleştirilmesi ve sera gazı emisyonlarının hızla azaltılması yönünde acil çağrıda bulunuyorlar. Bu kapsamda, fosil yakıt bağımlılığının azaltılması ve temiz enerjiye geçişin hızlandırılması gibi adımlar büyük önem taşıyor.