Birleşmiş Milletler (BM), İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da faaliyet gösteren yasa dışı yerleşim birimleriyle bağlantılı 214 İsrail ve uluslararası şirketin yer aldığı güncellenmiş bir listeyi kamuoyuyla paylaştı. BM İnsan Hakları Ofisi tarafından yayımlanan rapor, uluslararası hukuk çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğünü bir kez daha gündeme taşıdı.
İşgal Altındaki Topraklarda Faaliyet Gösteren Şirketler Mercek Altında
BM İnsan Hakları Konseyi'nin (İHK) yetkilendirmesiyle hazırlanan ve daha önce 2020, 2023 yıllarında güncellenen veri tabanı, 2025 itibarıyla yeni bir raporla güncellendi. Bu son güncelleme, özellikle tarım, ulaşım, depolama, atık yönetimi, enerji, gıda ve konaklama sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelere odaklandı. Raporda, listede toplamda 11 farklı ülkeden 214 şirketin bulunduğu belirtildi.
"Bu rapor, şirketlere insan hakları konusunda sorumlulukları olduğunu ve insan hakları ihlallerine veya suistimallerine karışmamalarını sağlamak amacıyla gerekli özeni göstermelerinin beklendiğini hatırlatan bir başka uyarı niteliğindedir."
Listeye Giren ve Çıkan Şirketler: Detaylı İnceleme
BM İnsan Hakları Ofisi, 2024'te yaptığı kamuoyu çağrısı sonrasında 596 işletme hakkında bildirim aldı. Bu bildirimler sonucunda incelenen 126 işletmeden 61'i listeye eklendi. Öte yandan, daha önce listede yer alan 5 şirketin ise artık bu tür faaliyetlerde bulunmadığı tespit edilerek listeden çıkarıldı. Güncelleme, şirketlerin insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerine göre "neden olma", "katkıda bulunma" ve "doğrudan bağlantı" olmak üzere üç düzeyde değerlendirme içeriyor.
- İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren 214 şirketin güncellenmiş listesi yayımlandı.
- Listede ABD, Fransa, Çin ve Almanya gibi ülkelerden uluslararası firmalar da yer alıyor.
- Şirketler, insan hakları üzerindeki olumsuz etkilerine göre üç farklı düzeyde sınıflandırıldı.
Uluslararası Şirketlerin Listeye Etkisi
Listede İsrail merkezli firmaların yanı sıra küresel çapta tanınan birçok şirketin de bulunması dikkat çekiyor. ABD'den Airbnb Inc., Booking Holdings Inc., Fransa'dan Egis, Çin'den Fosun International Ltd. ve Almanya'dan Heidelberg Materials AG gibi firmalar, bu güncellemede öne çıkan uluslararası oyuncular arasında yer alıyor. BM, tüm şirketlere uluslararası standartlar çerçevesinde insan haklarına saygı gösterme ve olumsuz etkileri giderme çağrısında bulundu.