Türkiye'de 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün ürünü kullanım oranları, erkeklerde düşüş eğilimindeyken kadınlarda dikkat çekici bir artış gösterdi. Sağlık Bakanlığı verileri ve 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 17 yıllık süreçte kadınlarda tütün kullanımı yüzde 35'lik bir artışla yüzde 15,2'den %20,6'ya ulaştı. Bu durum, halk sağlığı açısından önemli bir endişe kaynağı olarak öne çıkıyor.
Kadınlarda Tütün Kullanımının Yükselişi ve Küresel Etkileri
Türkiye genelinde toplam tütün kullanım oranı 2008'de %31,2 iken, 2025'te bu oran %33,2'ye yükseldi. Bu dönemde erkeklerde tütün kullanım oranında hafif bir gerileme yaşanırken (%47,9'dan %46'ya), kadınlardaki artış dikkatlerden kaçmadı. 2012 ve 2014 yıllarına ait veriler de erkeklerdeki yüksek kullanım oranlarını teyit ediyor. Tütün kullanımı, dünya genelinde kronik hastalıkların yaklaşık %25'inden ve akciğer kanserlerinin %90'ından sorumlu tutuluyor. Her yıl milyonlarca insan tütün nedeniyle hayatını kaybederken, bu ölümlerin önemli bir kısmı pasif etkilenimden kaynaklanıyor.
"Tütün dumanına maruz kalmak, yalnızca tütün ürünü kullananları değil, aynı ortamı paylaşan çocukları, gençleri, aileleri ve çalışanları da etkiliyor. Bu maruziyet, kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor."
Mücadele ve Önleyici Adımlar: Umut Işığı
Türkiye, tütünle mücadelede önemli adımlar atıyor. Sağlık Bakanlığı'nın tüm il ve ilçelerde faaliyete geçirdiği Tütünle Mücadele Timleri ve Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri, tütünle mücadeleyi etkinleştirmek, farkındalık oluşturmak ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşları hekimlerle buluşturmak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. 1 Eylül 2025'ten bu yana oluşturulan timler, 1 milyondan fazla vatandaşa ulaşarak pasif etkilenimin zararları konusunda bilgilendirme yaptı. Ayrıca, "Dumansız Hava Sahası" uygulaması kapsamında rehberlik, bilgilendirme, farkındalık ve denetim çalışmaları da devam ediyor.
- Tütünle Mücadele Timleri ve Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri aracılığıyla tütün kullanımının zararları hakkında bilgilendirme yapılıyor.
- "Dumansız Hava Sahası" uygulaması kapsamında denetimler artırılarak tütün ürünlerinin kullanım alanları sınırlandırılıyor.
- 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çocuk ve gençlerin tütün ürünleri kullanımından korunması hedefleniyor.
- Üniversitelerde "Dumansız Kampüs" uygulaması ile sigara bırakma hizmetleri sunulması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması amaçlanıyor.
Geleceğe Yönelik Adımlar ve Toplumsal Katılım
Tütün endüstrisinin hedef kitlesindeki gençlerin korunmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesi, ulusal stratejilerin temel taşlarından biri olarak belirlendi. Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı ve diğer ilgili kurumların işbirliğiyle yürütülen koruyucu ve önleyici eğitimler, gelecekte tütün kullanım oranlarının düşürülmesinde kilit rol oynayacak. Üniversitelerde hayata geçirilecek "Dumansız Kampüs" uygulaması da gençlerin tütün bağımlılığından uzak tutulması açısından büyük önem taşıyor.