Türkiye, sigara ve diğer tütün ürünlerinin satışına ve kullanımına yönelik kapsamlı sınırlamalar getirecek yeni bir kanun teklifi hazırlığına girerek tütünle mücadelede tarihi bir dönemeçten geçiyor. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması beklenen teklifin detaylarını paylaştı. Dünya genelinde 1,2 milyar insanın sigara kullandığı ve her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kaynaklı hastalıklardan hayatını kaybettiği bir ortamda, Türkiye'nin attığı bu adımlar büyük önem taşıyor.
Tütün Kullanımındaki Endişe Verici Artış ve Yeni Politikalar
Dünya Sağlık Örgütü'nün Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi'nin ardından birçok ülkede tütün kullanım oranlarının düşüşe geçtiği bir dönemde, Türkiye'de son yıllarda tütün kullanımında yeniden bir artış gözlemleniyor. Özellikle kadınlar ve gençler arasındaki kullanım oranlarındaki yükseliş, acil önlem alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Prof. Dr. Ergüder, kadınlarda sigara kullanım oranının son 10-15 yılda belirgin bir artış gösterdiğini ve 15-24 yaş grubundaki kadınlarda bu oranın yüzde 90'ı aştığını belirtti. Bu durum, yeni ve daha güçlü politikaların hayata geçirilmesinin zorunlu hale geldiğini gösteriyor.
"Bizim ülke olarak yeniden bir silkelenmeye, politikaları gözden geçirmeye ihtiyacımız var." diyen Prof. Dr. Toker Ergüder, Türkiye'nin tütünle mücadelede sergilediği örnek mücadelenin son yıllarda ivme kaybettiğine dikkat çekti.
Tarihi Yasaklar ve Kapsamlı Koruyucu Önlemler
Sağlık Bakanlığı'nın yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı yeni kanun teklifi, tütün ürünlerinin geleceğine dair köklü değişiklikler öngörüyor. Taslakta yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden bazıları şunlar:
- 2040 Sonrası Üretim ve Satış Yasağı: Taslak, 2040 yılından itibaren Türkiye'de tütün ürünlerinin üretiminin ve satışının tamamen yasaklanmasını öngörüyor. Bu karar, İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya gibi ülkelerin daha önce açıkladığı hedeflerle paralellik gösteriyor.
- Nesiller Boyu Yasak: 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlar için hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi ve satışı yasaklanacak. Bu madde, özellikle çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini engellemeyi amaçlıyor.
- Standart Paket Uygulaması: Sigara paketleri standart hale getirilecek. Bu sayede, özellikle kadınları hedef alan "ince sigara" veya "slim" gibi ürünler piyasadan kalkacak ve tütün endüstrisinin pazarlama stratejileri sınırlandırılacak.
- Kimlik Doğrulama Sistemi: Kredi kartı ile 18 yaşından küçüklerin tütün ürünü satın alması kesinlikle engellenecek.
Açık ve Kapalı Alanlarda Sigara Yasağı Genişliyor
Yeni düzenlemeler, kapalı alanların yanı sıra açık alanlardaki sigara kullanımını da kapsayacak şekilde genişletiliyor. Lokantaların hem açık hem de kapalı alanlarında sigara içmek tamamen yasaklanacak. Parklar, bahçeler ve kamu binalarının bahçelerinde ise sigara içme alanları, dışarıdan görünmeyecek şekilde özel olarak düzenlenecek. Bu sayede, çocuk ve gençlerin sigara içen yetişkinleri görme olasılığı önemli ölçüde azaltılacak.
Ayrıca, sigara paketlerine getirilecek "sağlık vergisi" ile elde edilecek gelirin, koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılması planlanıyor. Prof. Dr. Ergüder, bu yeni düzenlemelerin toplumun büyük çoğunluğu tarafından desteklendiğini ve sigara kullananlar arasındaki desteğin dahi yüzde 60 seviyesinde olduğunu belirtti.