Yaz aylarında artan sıcaklıklarla birlikte sıkça karşılaşılan ayak ve ayak bileği şişlikleri, basit bir durum olmanın ötesinde, ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabiliyor. Özellikle uzun süreli devam eden, iki bacakta birden görülen ve parmakla basıldığında çukur bırakan ödemler, kalp yetersizliği başta olmak üzere çeşitli sistemik hastalıkların önemli bir belirtisi olarak kabul ediliyor.
Kalp Yetmezliği ve Ödem İlişkisi: Belirtiler ve Farklılıklar
Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Servet Altay, sıcak havalara bağlanarak ihmal edilen ayak ve ayak bileği şişliklerinin ardında yatan nedenlerin titizlikle incelenmesi gerektiğini vurguladı. Kalp kaynaklı ödemlerin, diğer şişlik türlerinden belirgin farkları olduğunu belirten Altay, "Uzun süre geçmeyen, iki bacakta birden ortaya çıkan ve parmakla bastırıldığında çukur bırakan ödemler, kalp yetersizliğinin bir bulgusu olabilir. Kalp yetersizliği sistemik bir hastalık olduğu için genellikle tek tarafta değil, iki tarafta ödem yapar. Bu ödemler gün içinde artar, gece yatarken azalır ve parmakla bastırıldığında çukur bırakır." açıklamasını yaptı.
"Kalp yetersizliği her zaman nefes darlığıyla kendini göstermeyebilir. Sağ kalp yetersizliğinde karın şişliği ve bacak ödemleri ön planda olabilir. Bu nedenle nefes darlığı olmayan bir kişide de kalp yetersizliği görülebilir."
Ödemin Diğer Nedenleri ve Acil Durum Belirtileri
Ayak ve bacaklardaki şişliklerin yalnızca kalp hastalıklarından kaynaklanmadığının altını çizen Prof. Dr. Altay, böbrek ve karaciğer hastalıkları, tiroid bezindeki bozukluklar, toplardamar ve lenf dolaşımındaki sorunlar, protein kaybına neden olan rahatsızlıkların yanı sıra aşırı tuz tüketimi ve bazı tansiyon ilaçlarının da ödeme yol açabileceğini belirtti. Tek bacakta görülen şişlik ile iki bacakta görülen şişliğin farklı nedenlere işaret ettiğini kaydeden Altay, "Tek taraflı ödemler daha çok toplardamar, lenf dolaşımı veya atardamar hastalıklarını akla getirirken, iki taraflı ödemler kalp, böbrek, karaciğer ve hormonal hastalıklar gibi sistemik sorunları düşündürür." dedi.
- Tek taraflı ödemler genellikle damarsal sorunları (toplardamar, lenf veya atardamar) işaret eder.
- İki taraflı ödemler ise kalp, böbrek, karaciğer gibi sistemik hastalıkların belirtisi olabilir.
- Ayak şişliğiyle birlikte nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı veya bayılma gibi şikayetler acil tıbbi müdahale gerektirir.
Kapsamlı Değerlendirme ve Hekime Başvuru Süreci
Uzun süreli veya tekrarlayan ayak şişliklerinin mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Altay, fizik muayenenin ardından hastanın durumuna göre ekokardiyografi, kan testleri, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, hormonal incelemeler ve gerektiğinde damar ultrasonografisi gibi tetkiklerin yapılacağını belirtti. Tek taraflı şişlikte ağrı ve kızarıklık olması durumunda damar içinde pıhtı oluşumu ihtimaline karşı acil değerlendirmenin şart olduğunu ekledi. Prof. Dr. Altay, bu tür durumların ihmal edilmemesi gerektiğini ve tekrarlayan bacak ödemlerinde kardiyoloji başta olmak üzere ilgili branşlarda detaylı inceleme yapılması gerektiğini sözlerine ekledi.