Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı ile imzalanan ve bölgesel savunma iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan Mekke Anlaşması'nın onaylanması için kritik bir adım attı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un imzasıyla Meclis Başkanlığı'na sunulan 3 maddelik kanun teklifi, anlaşmanın ülke menfaatlerine uygun bulunduğunu teyit ediyor.
Bölgesel Güvenlik ve Stratejik İş Birliğinin Temelleri
7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de atılan imzalarla hayata geçirilen anlaşmanın temel amacı, bölge ülkeleri arasında stratejik diyaloğu ve karşılıklı güvene dayalı iş birliği kültürünü pekiştirmek olarak belirlendi. Gerekçede, Orta Doğu'da iş birliği ve kolektif caydırıcılığa dayalı bir güvenlik yaklaşımının tesis edilmesi ve bölgenin sorunlarına bölge içi çözümler bulunması gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede, "Bölgemizde bu şekilde saldırganlığın caydırılmasıyla kalıcı bir istikrar ve güvenlik ortamının tesis edilmesi halinde bunun orta ve uzun vadede tüm bölge ülkeleri üzerinde son derece olumlu sosyo-ekonomik etkilerinin olacağı değerlendirilmektedir." ifadeleri kullanıldı.
"Mekke Anlaşması'nda taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin korunması amacıyla iş birliği yapmayı ve bu doğrultuda, BM Şartı'ndan kaynaklanan savunma haklarının kullanılmasında her bir tarafın kendi anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde askeri imkan ve yeteneklerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere uygun görecekleri tedbirlerle birbirlerine destek olmayı taahhüt etmektedirler."
Anlaşmanın Kapsamı ve Yapısı
Anlaşma, terörizm dahil olmak üzere tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehdit ve saldırılara karşı kolektif caydırıcılık temelinde bir savunma ve güvenlik gücü oluşturmayı hedefliyor. Bu kapsamda, tarafların silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirlik, iş birliği ve koordinasyonun artırılması da öngörülüyor. Ayrıca, savunma sanayii alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesi de anlaşmanın önemli hedefleri arasında yer alıyor. Anlaşma, bölgesel sahiplenme, iş birliğine dayalı güvenlik ve kapsayıcılık ilkeleri üzerine inşa edilmiş olup, tamamen savunma odaklıdır ve herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır.
- Bölgesel barış, istikrar ve güvenliğe katkı sağlama hedefi.
- Uluslararası hukuka saygılı ve toprak bütünlüğü, egemen eşitlik ilkelerine bağlılık.
- Tüm bölge ülkelerinin katılımına açık, kapsayıcı bir iş birliği mekanizması sunması.
Gelecek Süreç ve Uluslararası Uyumluluk
Mekke Anlaşması'nın, Türkiye'nin diğer uluslararası ittifaklarından veya anlaşmalarından kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığı veya bunların yerine geçmediği belirtildi. Aksine, anlaşmanın etkin uygulanmasıyla sağlanacak istikrar ve güvenlik ortamının, Türkiye'nin üyesi olduğu NATO'nun Avrupa-Atlantik güvenliği bağlamındaki amaçlarıyla da uyumlu olduğu vurgulandı. Anlaşma kapsamında üstlenilen yükümlülüklerin, Türkiye'nin NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerine halel getirmediği ifade edildi. Kanun teklifi, esas komisyon olarak Dışişleri Komisyonu'nda görüşülecek ve ardından Genel Kurul'un gündemine alınacak.