Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüştürülmesini teşvik eden uygulamasında önemli bir dönüm noktasına giriliyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in duyurduğu yeni düzenlemelerle, döviz dönüşüm desteği mekanizması daha etkin, kapsayıcı ve reel sektörün gerçek ekonomik faaliyetleriyle uyumlu hale getiriliyor. Yeni uygulama talimatı, 1 Ekim 2023 tarihinden itibaren geçerli olacak.
Döviz Dönüşüm Desteği Yeniden Şekilleniyor
Bakan Mehmet Şimşek, yaptığı açıklamalarda, döviz dönüşüm desteği uygulamasının etkinliğini artırmaya yönelik atılan adımların altını çizdi. Düzenlemenin temel amacının, destek mekanizmasını daha işlevsel hale getirmek olduğunu belirten Şimşek, özellikle ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sunan firmaların da bu destekten daha kolay yararlanabilmesinin önünü açtıklarını vurguladı. Reel sektörün her zaman yanında olduklarını ve sahadan gelen geri bildirimleri dikkate alarak desteklemeye devam edeceklerini ifade etti.
"Bu kapsamda Merkez Bankası'nın firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade uygulama şartları getirirken, daha fazla firmamızın bu destekten yararlanması için adım atıldı. Üreten, istihdam ve katma değer yaratan reel sektörümüzün her zaman yanında olacak, sahadan gelen önerileri de dikkate alarak firmalarımızı desteklemeye devam edeceğiz."
Yeni Uygulama Talimatı ve Getirdikleri
TCMB'nin daha önce Resmi Gazete'de yayımlanan "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"in ardından, gözler uygulama talimatına çevrilmişti. Nihayet yayımlanan "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı", döviz almama taahhüdünü kaldırarak, firmaların katma değerini ve döviz pozisyon oranını esas alan yeni bir dönemi başlatıyor.
Bu yeni talimatname kapsamında getirilen temel değişiklikler ve süreçler şu şekilde sıralanıyor:
- Destek Tutarı ve Katma Değer İlişkisi: Firmaların destek kapsamında satabilecekleri döviz tutarı, artık doğrudan firmanın yıllık faaliyet karı ile 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamından elde edilecek katma değer ile ilişkilendirilecek. Bu hesaplama, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'ndan temin edilecek verilerle yapılacak.
- Döviz Pozisyonu Şartı: Döviz almama taahhüdü yerine, firmaların döviz pozisyonu oranını dikkate alan yeni bir şart getirildi. Destekten yararlanmak isteyen firmaların, likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranının (döviz pozisyonu oranı) %10'u aşmaması gerekecek.
- Tedarikçi Firmalara Destek İmkanı: Aracı ihracatçı kullanan tedarikçi firmaların da kendi limitleri ölçüsünde destekten doğrudan faydalanabilmesine imkan tanındı. Bu sayede, ihracata yönelik ürün tedarik eden firmaların sürece daha aktif katılımı sağlanacak.
Süreçte Bilinmesi Gerekenler ve Denetim Mekanizması
Yeni uygulama talimatı, firmaların döviz pozisyon oranlarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanan ve 15 gün süreyle geçerli olacak "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile tevsik etmelerini zorunlu kılıyor. Ayrıca, aracı bankaların görev ve sorumlulukları artırılırken, kontrol mekanizması da güçlendirilecek. Aracı bankalara, destek tutarı üzerinden azami %1 komisyon alma imkanı getirilirken, denetim ve kontrol süreçlerinin sıkılaştırılmasıyla suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu adımlar, uygulamanın etkin şekilde yürütülmesinde önemli rol oynayacak.