Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da düzenlenen R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) ve R4+E3 (İngiltere, Almanya, Fransa) Dışişleri Bakanları toplantılarının ardından yaptığı basın toplantısında, bölgedeki gerilimler ve küresel gelişmeler hakkında çarpıcı açıklamalarda bulundu. Bakan Fidan, İran'a yönelik olası bir askeri müdahalenin hiçbir şekilde çözüm olmadığını belirterek, tüm katılımcıların diplomasi ve diyaloğun tek yol olduğu konusunda hemfikir olduğunu ifade etti.
Bölgesel Krizler ve Diplomatik Çözüm Arayışları
Toplantıya katılan ülkelerin genel eğiliminin savaşın daha fazla yayılmasını engellemek ve hem Körfez'de hem de Ukrayna'da bir an önce ateşkesin sağlanması yönünde olduğunu belirten Fidan, tüm taraflara bu mesajın net bir şekilde iletilmesi kararının alındığını söyledi. Özellikle İran'a yönelik olası bir saldırının, bölgedeki savaş ve çatışmaları daha da yaygınlaştıracağı konusunda görüş birliği olduğunu vurgulayan Fidan, bunun yerine diyaloğu ve diplomasiyi tercih etmenin en doğru yol olduğu konusunda önemli bir fikir birliği sağlandığını aktardı. Masada yer alan İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır ve Türkiye'nin aynı fikirde olmasının ve dünyaya aynı mesajları vermesinin büyük önem taşıdığını belirtti. Fidan, Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması gerektiğini ve piyasalara olan olumsuz etkisinin ortadan kalkması gerektiğini de sözlerine ekledi. Ancak, "İran'a da yapılacak askeri bir müdahale hiçbir şekilde çözüm değil. Bunu hiç kimse şu anda onaylamıyor." diyerek, Türkiye'nin görüşünün diğer ülkeler tarafından da paylaşıldığını ve savunulduğunu vurguladı.
"Özellikle İran'a yönelik yeniden yapılacak bir saldırının gerçekten bölgedeki savaş ve çatışmayı tekrar yaygınlaştırmaya yol açacağı konusunda hemfikiriz. Bunun yerine diyaloğu diplomasiyi tercih etmenin en doğru yol olduğu konusunda hemen hemen bir fikir birliği sağladık."
Rusya-Ukrayna Savaşı ve Küresel Etkileri
Bakan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin olarak da katılımcıların ortak fikrinin, mümkün olan en kısa sürede bir ateşkesin ve buna dayalı bir barış anlaşmasının hayata geçmesi olduğunu belirtti. Tarafların bunu canıgönülden istediğini kaydeden Fidan, ateşkesin sağlanamaması durumunda ise Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin ve serbestisinin bir an önce hayata geçmesi konusunda adımlar atılması yönünde bir talep olduğunu dile getirdi. Türkiye'nin bu noktada oynadığı rolü, özellikle Tahıl Girişimi dahil yaptığı girişimleri ve taraflarla yapılan görüşmeleri anlattıklarını aktaran Fidan, savaş devam ederken uluslararası piyasaların ve diğer ülkelerin etkilenmemesi için enerji ve tahıl konusunda bir istisna getirilmesi gerekliliğini de vurguladı.
Öne Çıkan Gelişmeler ve Madde Madde Süreç
Toplantıların gündeminde öne çıkan iki ana başlık bulunuyordu:
- Körfez'deki Savaş ve Hürmüz Boğazı: Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması ve Babülmendeb'deki geçişlerin risk altına girmesi, küresel enerji ve gıda tedarikini ciddi şekilde etkiliyor.
- Karadeniz'deki Seyrüsefer Güvenliği: Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Karadeniz'deki deniz trafiğinin sekteye uğraması, küresel tahıl tedarikini olumsuz etkiliyor.
- Diplomasinin Önceliği: Tüm katılımcılar, bölgedeki krizlerin çözümü için diplomasinin ve diyaloğun en etkili yol olduğu konusunda hemfikir.
Süreçte Bilinmesi Gerekenler
Bakan Fidan, toplantının hem gündemi hem de mekanı itibarıyla son aylardaki en önemli diplomatik olaylardan biri olabileceğini belirtti. İstanbul'un, Asya ve Avrupa'yı birleştiren, iki önemli coğrafyanın tam ortasında yer alması nedeniyle sembolik bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Fidan, ABD ile İran arasındaki meselede diplomasinin büyük bir alan olduğunu, ancak bölgedeki devletlerin ve küresel aktörlerin alacağı tutumun belirleyici olacağını söyledi. Toplantıda altı çizilen temel meselenin, tüm aktörlerin diyaloğu tek çözüm yolu olarak görmesi olduğunu yineleyen Fidan, "Burada tabii hiç kimsenin, başka ülkenin haklarına vesairesine, tecavüzüne izin veriyoruz manasına gelmiyor veya Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasına da izin vereceğiz manasına gelmiyor. Fakat burada daha fazla savaşın yaygınlaşmasına meydan vermeden, daha fazla yıkıma yol açmadan bu meseleyi nasıl halledebiliriz? Onun parametreleri açıkçası konuşuldu." dedi. Bu formatın, esnek yapısı ve serbest fikir alışverişine olanak tanıması sayesinde bölgesel sorunlara çözüm bulmada önemli bir rol oynadığını belirtti.
